IAP eMobility

Innovatie & Accelaratie Programma elektrische mobiliteit

Binnenvaart moet ook af van fossiele energie

binnenvaart

een hybride-elektrisch binnenvaartschip

Ook de Nederlandse binnenvaart moet af van de fossiele brandstof. Een opgave van formaat want de verduurzaming van schepen gaat trager en is veel duurder dan het vrachtvervoer op de weg. Alleen al vanwege de lange levensduur van scheepsmotoren.

De Nederlandse binnenvaart, goed voor 35% van het Nederlandse goederenvervoer, moet evenwel snel verduurzamen. De hybride scheepsmotor, met elektromotoren aangedreven door een dieselgenerator, kan dienen als tussenstap op weg naar een CO2-neutrale binnenvaart.

Nieuwe binnenvaart schepen moeten schoner

De Nederlandse binnenvaartsector staat voor een opgave van formaat: afkicken van de fossiele brandstof die diesel heet. Europese binnenvaartschepen die vanaf 2020 in de vaart komen, mogen onder meer veel minder stikstofoxiden, koolmonoxide en fijnstof uitstoten dan de huidige schepen. De huidige motoren van de 7.500 Nederlandse binnenvaartschepen, die samen verreweg de grootste vloot van Europa vormen, slurpen nu echter nog diesel. Anders dan vrachtwagens, die kunnen profiteren van de hybride en elektromotoren voor personenauto’s, staat de binnenvaart er bij het ontwikkelen van groenere aandrijvingsystemen grotendeels alleen voor. De binnenvaartschepen moeten echter wel concurreren met die vrachtwagens.

De verouderde binnenvaart heeft het tij niet mee: overheden dwingen grote industriële bedrijven steeds vaker te verduurzamen. Zij stellen daarom ook hogere milieueisen aan vrachtvervoerders. Dat het wegtransport sneller ‘vergroent’ dan de binnenvaart, werkt in het nadeel van de schippers.

Innovatieprojecten

De meeste motorenproducenten zien de binnenvaart als een te kleine markt om aparte motoren voor te ontwikkelen. Door de beperkte afzetmarkt zijn de kosten moeilijk terug te verdienen. Er lopen wel enkele innovatieprojecten:

  • Clean Inland Shipping (CLINSH) bijvoorbeeld, waarbij voor 8,5 miljoen euro duurzame motortoepassingen op al rondvarende binnenvaartschepen worden getest
  • Ook trok de EU afgelopen december 7 miljoen euro uit voor de ontwikkeling van ‘Tesla’s voor de binnenvaart’ door het Nederlandse bedrijf Port-Liner. Dat wil het eerste volledig elektrische schip al in augustus te water laten.
    Met de miljoenensubsidie bouwt Port-Liner vijf kleine en zes grote vrachtschepen. De elektromotoren worden aangedreven door accu’s. De hoop is dat de bouw van deze ‘Tesla’s’ de ontwikkeling van efficiëntere elektromotoren stimuleert.
    Port-Liner kan ook bestaande schepen ombouwen tot elektrische

Vierenhalf jaar geleden was de MS Goblin het eerste vrachtschip op de Nederlandse rivieren met zowel diesel- als elektromotoren in de machinekamer. Deze vrijdag geldt als een mijlpaal voor het hybride schip. Na jaren van testen, sleutelen en nog eens testen moet uit de metingen blijken of de MS Goblin voldoet aan de Europese uitstooteisen die vanaf 2020 voor nieuwe binnenvaartschepen gelden.

Twee onderzoekers van TNO en het bedrijf Pro Monitoring meten de samenstelling van de uitstoot van het schip door meetapparatuur voor een van de scheepsuitlaten te hangen. Om het roetgehalte te controleren, zuigt de onderzoeker van Pro Monitoring de uitlaatgassen op met een speciale roetmeter. Iedere tien minuten schroeft hij de kop van de meter en haalt hij er met een grote pincet een laagje roet uit, dat hij daarna in een zwart bakje stopt. Hoeveel roet er precies in zit, moet later in het lab blijken.

EU uitstoot normen

Twee weken na de test wordt duidelijk of het binnenvaart schip voldoet aan de Europese uitstooteisen van 2020, wat het streven was toen het schip in 2013 te water gelaten werd. Bij de vorige test was de hoeveelheid fijnstof wat aan de hoge kant. Die mag iets naar beneden om met zekerheid aan de eisen te voldoen. Maar CO2, roet, NOx (stikstofoxiden, red.), daarvoor staan de seinen op groen.’

Motoren gaan 40 jaar mee

Dat de binnenvaart vergeleken met het vrachtvervoer op de weg langzamer verduurzaamt, heeft veel te maken met de lange levensduur van een scheepsmotor. Een dieselmotor kost al gauw twee ton in euro’s en gaat 30 tot 40 jaar mee. Schippers kopen pas een nieuwe motor als hun oude stukgaat. De scheepsmotoren die vandaag worden geïnstalleerd, draaien over tientallen jaren dus nog steeds mee. Vrachtwagens worden daarentegen al na een paar jaar ingeruild. Hun motoren vergroenen daardoor in een veel hoger tempo.

Waterstof

Er zit beweging in de markt; inmiddels varen 35 Nederlandse binnenvaartschepen met een hybride motor. Maar er zijn ook ambitieuze plannen voor volledig elektrische motoren op waterstof of energie uit accu’s. De daarvoor benodigde waterstof-brandstofcellen en accu’s zijn nog niet efficiënt genoeg. De binnenvaart zal vooruit moeten om concurrerend te blijven.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *